fbpx Inne zasady ortograficzne | Wydział Filologiczny

Jesteś tutaj

Inne zasady ortograficzne

Jak zapiszemy wyrażenie „regulacja rzek Amu-dari(i) i Syr-dari(i)”: przez jedno „i” czy przez dwa „ii”?

Poprawny zapis nazw rzek to: Amu-dariiSyr-darii. Oba wyrazy są rzeczownikami (nazwami własnymi) obcego pochodzenia, zakończonymi w mianowniku liczby pojedynczej na ‑ia występujące po spółgłosce r. Takie rzeczowniki w dopełniaczu liczby pojedynczej mają zakończenie -ii.

Renata Seliga

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: wt., 24.03.2015 r., 22:17
Data publikacji: wt., 24.03.2015 r., 22:17

Jak zapisać wyraz „Almeria” w dopełniaczu?

Formę tę zapisujemy jako Almerii, ponieważ rzeczowniki pochodzenia obcego zakończone w mianowniku na ia kończą się w dopełniaczu na ii.

Michał Sobczak

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: wt., 10.03.2015 r., 21:50
Data publikacji: wt., 10.03.2015 r., 21:50

Jak zapisać dopełniacz liczby pojedynczej imion Kamila i Kamelia?

Poprawne formy to KamiliKamelii. Wyrazy obcego pochodzenia zakończone w mianowniku na -ia w dopełniaczu piszemy z dwoma i na końcu, dlatego piszemy Kamelii. W przypadku imienia Kamila mamy do czynienia z rzeczownikiem kończącym się na -a poprzedzone spółgłoską, piszemy więc jedno i na końcu.

Mateusz Kotowicz

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: śr., 11.03.2015 r., 13:30
Data publikacji: wt., 10.03.2015 r., 21:48

Czy po zapisie roku należy zrobić spację przed skrótem „r.” ?

Po zapisie roku należy zrobić spację przed skrótem „r”, ponieważ przy odczytywaniu tekstu zawierającego ten skrót jest on wymawiany jako pełen, oddzielny wyraz. Wielki słownik poprawnej polszczyzny podaje na przykład następujący zapis: 30 stycznia 1997 r.

 

Jolanta Jereczek

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: czw., 25.07.2013 r., 15:45

Czy wyraz „dziewiątka” można zapisywać cyfrą, tj. „9 – tka”?

Zgodnie z Zasadami pisowni polskiej w języku polskim zapisy łączone typu 9 – tka (ani 9‑tka) nie są dozwolone, więc wyrazu dziewiątka nie można w ten sposób zapisywać.

 

Emila Dampc

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: czw., 25.07.2013 r., 15:44

Jak zapisać wyraz wymawiany jako [rukola]: „ruccola” czy „rukola”?

Według Słownika ortograficznego PWN formy rukolaruccola są formami równorzędnymi, czyli są możliwe oba zapisy.

Agnieszka Mroczyńska 

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: czw., 25.07.2013 r., 15:43

Czy wolno stosować spolszczony termin „dekupaż”?

Można stosować ten termin. Wielki słownik ortograficzny pod redakcją Edwarda Polańskiego (wyd. PWN, Warszawa 2010) odnotowuje zarówno oryginalną formę decoupage, jak i jej spolszczony odpowiednik dekupaż.

Natalia Filipiak

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: wt., 09.04.2013 r., 9:18

Jest imię „Dobrosława”, zdrobniale „Dobrusia”... Ale dlaczego nie „Dobrósia”, przecież zachodzi wymiana O na Ó, a nie jest to chyba wyjątek? Wątpliwości mam, ponieważ narzeczona syna ma takie właśnie imię.

Rzeczywiście, forma Dobrusia może sprawiać wrażenie, jakby powstała od tej części tematu imienia Dobrosława, która zwiera samogłoskę ‑o‑ (tj. Dobros- lub Dobro-) i w związku z tym zachodzi w niej oboczność o: ó. Gdyby jednak forma ta została utworzona od postaci Dobros‑, oboczności podlegałaby tylko spółgłoska ‑s‑ (do ś, pisanego jako si), nie zaś samogłoska ‑o‑, tak jak dzieje się w imionach zdrobniałych typu Dorocia (nie Dorócia) od Dorota, Klocia (nie Klócia) od Klotylda, Teodzia (nie Teódzia) od Teodozja. Również gdyby forma ta została utworzona od postaci Dobro‑, oboczność o: ó nie powinna w niej zachodzić, jak nie zachodzi w formach Małgosia (nie Małgósia) od Małgorzata czy Zosia (nie Zósia) od Zofia. Formą zdrobniałą utworzoną od tematów Dobros‑ lub Dobro‑ byłaby zatem Dobrosia.

Forma Dobrusia powstała inaczej, mianowicie w wyniku skrócenia imienia Dobrosława o cząstkę ‑osława i dodania do tak skróconej części, tj. do tematu Dobr-, przyrostka ‑usia. Przyrostek ‑usia (z tzw. u zwykłym) jest bardzo często używany do tworzenia zdrobniałych form imion żeńskich i tworzy je od różnych podstaw, zarówno pełnych, np. Kingusia od Kinga, Martusia od Marta, Nelusia od Nel(a), Wandusia od Wanda, jak i skróconych, np. Agusia od Agnieszka, Anusia od Anna, Halusia od Halina, Jolusia od Jolanta, Karusia od Karolina, Patusia od Patrycja, Sławusia od Sławomira. Występuje też w niektórych wyrazach pospolitych, np. mamusia, matusia, córusia, babusia, wnuczusia. Jego męskim odpowiednikiem jest przyrostek ‑uś, występujący m.in. w imionach zdrobniałych Franuś, Jacuś, Józuś, Piotruś, Sławuś, Zygmuś.

Od tematu Dobr- można też utworzyć zdrobnienie z przyrostkiem ‑unia: Dobrunia, jak Kasiunia, Martunia, Stasiunia itp. Również w tej formie nie zachodzi oboczność o: ó.

DobrusiaDobrunia mogą być także zdrobnieniami innych imion żeńskich zaczynających się od Dobro-, takich jak Dobrogniewa, Dobromiła, DobromiraDobroniega.

Ewa Rogowska-Cybulska

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:48
Data publikacji: wt., 16.10.2012 r., 11:03

Jak należy zapisywać formę miejscownika liczby pojedynczej nazwiska „Koss” (Jan Koss)?

Zgodnie z zasadami odmiany nazwisk męskich wszystkie nazwiska zakończone na spółgłoskę są odmienne.

Nazwisko Koss w miejscowniku liczby pojedynczej przybiera formę Kossie. Zapis ten jest zgodny z regułą, że w odmianie rzeczowników, których temat kończy się na podwójną spółgłoskę (np. passa), w formie miejscownika liczby pojedynczej zachowujemy pierwszą z nich bez zmian, druga natomiast ulega wymianie (np. o passie).

Marta Dereszewska

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: wt., 12.06.2012 r., 11:20

Która z form jest poprawnie zapisana: „koktajl”, „koktejl”, „coctail” czy „cocktail”?

Wyraz ten jest stosunkowo nowym zapożyczeniem z języka angielskiego. Do języka polskiego trafił w drugiej połowie XX wieku, kiedy to ekspansja anglicyzmów (zwłaszcza w wersji angloamerykańskiej) wyraźnie wzrosła. Pożyczki te związane były nie tylko z brakiem odpowiedniego wyrazu polskiego, ale także z modą językową i rosnącym zainteresowaniem wszystkim, co było częścią kultury amerykańskiej.

Wybrany przykład pokazuje, jak ciekawym zjawiskiem może być proces adaptacji językowej. Na podstawie wybranych słowników wydanych w latach 1971-2010 można prześledzić jak zmieniał się zapis słowa „cocktail”.

Angielski wyraz „cocktail” może oznaczać zarówno napój przyrządzony z mleka lub kefiru i zmiksowanych owoców, jak i napój przyrządzony z alkoholu i soku (synonim: „drink”).

Zapożyczenie z języka obcego zwykle stopniowo przystosowuje się do systemu języka, dlatego wyraz „cocktail” początkowo miał kilka różnych wersji.

„Słownik wyrazów obcych PWN” z 1971 roku podaje trzy prawidłowe formy: „coctail”, „koktajl” oraz „koktejl”. Dwie ostatnie pokazują wyraźne próby spolszczenia zapisu pożyczki. Pierwsza forma w większym stopniu bierze pod uwagę graficzny zapis, w którym pojawia się litera „a”, natomiast druga stara się lepiej odwzorować wymowę angielskiego słowa /’kokteıl/. „Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem” Władysława Kopalińskiego z roku 2007 podaje formy: „cocktail”, „koktajl” i „koktejl”. W „Wielkim słowniku wyrazów obcych” z 2008 roku odnajdujemy już tylko dwie formy: „cocktail” oraz „koktajl”. Kwestię problematycznego wyrazu rozstrzyga Mirosław Bańko w „Słowniku wyrazów trudnych i kłopotliwych PWN”. Dostrzega w nim, że „cocktail” często pojawia się w błędnej pisowni, jaką jest „coctail”. Taką pisownię uzasadnia w następujący sposób: „spolszczona forma «koktajl» chyba nie jest bez winy, gdyż sugeruje, że dwóm polskim literom k odpowiadają dwie angielskie litery c”. Te dwie formy pojawiają się także w „Wielkim słowniku ortograficznym PWN z zasadami pisowni i interpretacji” z 2010 roku, jako jedyne poprawne.

W ten sposób z form „koktajl”, „koktejl”, „coctail” i „cocktail” wyłoniły się dwie prawidłowe: spolszczona „koktajl” oraz funkcjonująca jako cytat z języka angielskiego „cocktail”.

Ewa Romanów

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: wt., 12.06.2012 r., 0:00