fbpx Interpunkcja | Wydział Filologiczny

Interpunkcja | Wydział Filologiczny

Czy w zdaniu „Wiadomo że nie stało się to wczoraj” powinno się postawić przecinek przed „że”?

Tak, ponieważ jest to zdanie złożone podrzędnie, a zdania składowe w zdaniach złożonych podrzędnie zawsze oddzielamy od siebie przecinkiem. W zdaniu tym „Wiadomo” jest zdaniem składowym nadrzędnym, a „że nie stało się to wczoraj” – zdaniem składowym podrzędnym.

Dorota Góreczna

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: wt., 03.09.2013 r., 18:37

Czy jeżeli w zdaniu zawierającym rozbudowane wyliczenia zastosujemy średniki, należy stawiać średnik po każdym członie wyliczenia (nawet jeśli niektóre z nich są jednowyrazowe)?

Tak, jeżeli decydujemy się na średniki, powinniśmy stawiać je konsekwentnie po każdym członie wyliczenia, zwłaszcza jeżeli te rozbudowane człony wyliczeń zawierają przecinki. W przeciwnym wypadku czytelnik mógłby mieć kłopot z ustaleniem granicy pomiędzy poszczególnymi członami wyliczeń.

Dorota Góreczna

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: wt., 03.09.2013 r., 18:36

Czy po cyfrach 1, 2, 3 itd. rozpoczynających wyliczenia należy stawić kropki, czy nawiasy?

Jeżeli wyliczenia wprowadzane są cyframi arabskimi, możemy postawić po nich zarówno kropkę, jak i nawias. Gdyby były to cyfry rzymskie, musielibyśmy zastosować kropkę.

 

Dorota Góreczna

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: wt., 03.09.2013 r., 18:35

Gdzie postawić przecinek w zdaniu: „Najlepsze rozwiązanie to wpłacić całą sumę”?

W wypowiedzeniu tym nie stawiamy przecinka, ponieważ jest to wypowiedzenie pojedyncze, w którym „to najlepsze rozwiązanie” to orzeczenie, a „wpłacić całą sumę” –  podmiot (por. zdanie „Najlepszym rozwiązaniem jest wpłacenie całej sumy”), a pomiędzy podmiotem i orzeczeniem (grupą podmiotu i grupą orzeczenia) nie stawia się przecinków.


Dorota Góreczna

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: wt., 03.09.2013 r., 18:34

Jaka jest interpunkcja w zdaniu: „W lasku pod Bełżcem jadących wozem zatrzymało pięciu zamaskowanych mężczyzn”?

W zacytowanym zdaniu pojedynczym nie ma uzasadnienia dla postawienia przecinka, choć względy rytmiczno-oddechowe i szyk przestawny zdania do tego skłaniają. Postawienie przecinka (przecinków) w miejscach pauz intonacyjnych, które nie odpowiadają granicom składniowym zdania, jest błędne, o czym przypomina Jan Miodek w książce pod tytułem „Rzecz o język. Szkice o współczesnej polszczyźnie”.

Zgodnie z zasadami poprawnej interpunkcji nie powinno się bowiem oddzielać:

1) grupy podmiotu  (tu: pięciu zamaskowanych mężczyzn) od grupy orzeczenia  (tu: w lasku pod Bełżcem jadących wozem zatrzymało);

2) dopełnienia (tu: jadących wozem) i okolicznika (tu: w lasku pod Bełżcem) od określanych nim wyrazów (tu: zatrzymało);

3) przydawki (tu: zamaskowanych) od określanego rzeczownika (tu: mężczyzn).

Umieszczenie przecinka niezgodnie z powyższymi zasadami dopuszczalne jest jedynie wtedy, kiedy mogłaby powstać wątpliwość co do właściwego zrozumienia wypowiedzi. W powyższym zdaniu taka sytuacja jednak nie występuje.

  Joanna Groth

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: pt., 30.08.2013 r., 21:57

Co stawiamy po zwrocie do adresata „Szanowna Pani Rektor”: przecinek czy wykrzyknik?

Po zwrocie Szanowna Pani Rektor należy postawić przecinek, rozpoczyna on bowiem pismo urzędowe, a w tego typu pismach nie należy stawiać wykrzykników, ponieważ wprowadzają one ekspresję.

Poruszony problem ma charakter bardziej stylistyczny niż interpunkcyjny, dotyczy bowiem sytuacji, gdy to, jakie znaki interpunkcyjne należy postawić, zależy od rodzaju tekstu (np. pisma urzędowe, listy prywatne).

Alina Leszczyńska

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: czw., 25.07.2013 r., 15:32

Czy w zdaniu „Kopiowanie i wykorzystywanie całości lub fragmentów tekstu oraz zdjęć bez zgody autora jest zabronione” przed fragmentem „bez zgody autora” powinien być przecinek?

  W powyższym zdaniu przed fragmentem bez zgody autora nie należy stawiać przecinka, ponieważ wiązałoby się to z interpunkcyjnym oddzieleniem grupy podmiotu od grupy orzeczenia, na co nie zezwalają zasady interpunkcji polskiej. Nie powinno się również wydzielać tego fragmentu obustronnie przecinkami, ponieważ w ten sposób oznacza się wtrącenia (a więc wyrażenia zawierające różne treści dodatkowe, mniej istotne), a wyrażenie bez zgody autora jest bardzo ważne dla sensu tego zdania.  

Anna Holk-Łebińska

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:49
Data publikacji: czw., 25.07.2013 r., 15:29

Czy po tytule rozdziału „Jak zmieniać pieluszkę” trzeba postawić znak zapytania?

Jak podaje Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. prof. Edwarda Polańskiego (Warszawa 2003), znak zapytania stawiamy na końcu wszystkich zdań pytających, także tych występujących w tytułach dzieł i rozdziałów (w tytułach pomijamy tylko kropkę, natomiast inne znaki interpunkcyjne stawiamy). Zgodnie z powyższą zasadą po tytule rozdziału Jak zmieniać pieluszkę? należy postawić pytajnik.
Jednak gdy stanowiące tytuł pytanie jest pozbawione tonu pytającego, a ma raczej charakter oznajmujący, to można znak zapytania pominąć. Jeśli zatem przyjmiemy, że tytuł Jak zmieniać pieluszkę ma charakter oznajmujący, a nie pytający, czyli że jest to swoistego rodzaju instrukcja, to możemy pytajnik pominąć.

Joanna Szarek

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:48
Data publikacji: śr., 08.06.2011 r., 21:45

Czy poprawny jest zapis skrótów za pomocą ukośnika, np. a/a (ad acta), o/ (oddział), k/ (koło), w/w (wyżej wymieniony), d/s (do spraw)?

Ukośnik (ang. slash) to znak pisarski ciągle pomijany przez wydawnictwa ortoepiczne, takie jak np. Słownik ortograficzny PWN, gdzie ukośnik nie został wymieniony jako znak interpunkcyjny. Coraz częściej występuje on jako znak alternatywy, np. w dychotomicznych parach wyrazów: tak/nie, kobieta/mężczyzna, włączyć/wyłączyć, zastępując spójnik lub. Nie określono jednak, czy (a jeśli tak, to gdzie: przed nim czy po nim) należy stawiać odstęp. Ukośnik stosowało się pierwotnie do oddzielania liczb, a nie wyrazów, a powodem jego ekspansywności jest prawdopodobnie jego wyrazistość graficzna.
Według Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny PWN (2006) i Słownika ortograficznego PWN dopuszczalne skróty wymienionych w pytaniu wyrażeń to:

  • ad acta – aa (skrót pisany bez kropek, czytany jako całe wyrażenie)
  • koło – k. Krakowa (z wyraźnym zaznaczeniem, że nie dopuszcza się zapisu k/Krakowa)
  • wyżej wymieniony – ww. albo wyż.wym. (a niżej wymieniony nw.)
  • do spraw – ds.

Per analogiam nie widzę powodów, dla których powinniśmy używać skrótu o/ zamiast o. – może oprócz względów ekonomicznych: pisząc na druku pocztowym o/Gdańsk, zyskujemy jedną wolną kratkę.

Joanna Ginter

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:48
Data publikacji: wt., 04.08.2009 r., 0:00

Czy cytaty w pracy dyplomowej można oznaczać inaczej niż cudzysłowem lub kursywą?

Czy zawsze trzeba wyróżniać cytaty umieszczone w pracy licencjackiej cudzysłowem lub kursywą? Promotor mojej pracy żąda, by przy dłuższych cytatach nie używać ani kursywy, ani cudzysłowu.

To prawda, jedynie krótkie cytaty zaznaczamy w tekście cudzysłowem lub kursywą. Cytaty obejmujące więcej niż jedno zdanie należy oddzielić od tekstu głównego, zostawiając tzw. światło (czyli pusty wers) nad i pod przytaczanym fragmentem cudzej publikacji. Stosując tę metodę, musimy jeszcze zdecydować się na jeden z dodatkowych sposobów graficznego wyodrębniania cytatu.
Pierwszy z nich, stosowany powszechniej, polega na zapisaniu cytowanego tekstu czcionką mniejszą od czcionki tekstu głównego (czyli np. dziesięciopunktową, gdy tekst główny pisany jest dwunastką).
Można także wybrać inne rozwiązanie: zapisać tą samą czcionką przytaczany tekst oraz tekst główny, a tekst cytowany wciąć, używając tabulatora (wcięcie to musi być większe od wcięć akapitowych tekstu głównego). Metoda ta jednak ma jeden mankament: w cytowanym tekście nie wyróżnia się wcięć akapitów, więc przytaczając jego obszerniejsze partie, należy zaznaczać końce poszczególnych fragmentów poprzez krótsze od standardowych wiersze końcowe.
Obie te metody pozwalają uniknąć zapisu przytaczanego tekstu w cudzysłowie lub kursywą, a graficzne wyróżnienie cytatu nie tylko wzmacnia przejrzystość zapisu, ale również umożliwia zachowanie znaków przyjętych w cytowanym tekście. Tymczasem umieszczając tekst w cudzysłowie, musimy pamiętać o zmianie występujących w nim znaków cytatu na cudzysłów drugiego stopnia (francuski « » lub niemiecki » «). Podobnie zapis kursywą może budzić wątpliwości (np. kiedy w cytowanym tekście pojawia się tytuł wyróżniony kursywą, a my zmuszeni jesteśmy zapisać go pismem prostym).
Informacje na ten temat można znaleźć w opracowaniu: E. Wolańska, A. Wolański, Poradnik redaktora, [w:] Polszczyzna na co dzień, red. M. Bańko, Warszawa 2006.

Katarzyna Panfil

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Importer Importowicz
Treść wprowadzona przez: Importer Importowicz
Ostatnia modyfikacja: śr., 26.02.2014 r., 12:48
Data publikacji: wt., 04.08.2009 r., 0:00

Strony