"Słownik feminatywów Związku Uczelni w Gdańsku im. D. Fahrenheita" autorstwa prof. UG Zenona Licy

Słownik feminatywów Związku Uczelni w Gdańsku im. Daniela Fahrenheita, autorstwa dr hab. Zenona Licy, prof. UG, językoznawcy diachronicznego, dyrektora Instytutu Logopedii na Wydziale Filologicznym, miał promocję na pierwszym w nowym roku akademickim otwartym spotkaniu Stowarzyszenia Klubu Kobiet Uczelni Fahrenheita na Politechnice Gdańskiej w poniedziałek 19 października 2026.

W ramach Związku Uczelni Fahrenheita w 2024 roku powstał zespół ds. zredagowania słownika feminatywów, któremu przewodniczył dr hab. Zenon Lica, prof. UG, pełnomocnik rektora  ds. wprowadzenia feminatywów do Statutu UG, dokumentów urzędowych i identyfikacji wizualnej Uniwersytetu Gdańskiego:

- Nazwy żeńskie, które od wielu lat są zadomowione w języku, wzbudzają ciekawość i wątpliwości. Inne dopiero powstają. Z tego powodu właśnie wynikła potrzeba utworzenia słownika, w którym znajdą się uporządkowane i poprawne pod względem językowym formy stanowisk, funkcji i zawodów występujących na uczelniach FarU. Podane zostaną ich  paradygmaty odmiany oraz odpowiedniki anglojęzyczne - mówił prof. UG Zenon Lica na początku prac nad słownikiem. - Zapewne w trakcie prac pojawią się wytyczne w zakresie tworzenia form nie wskazujących na płeć.  Na koniec może jeszcze tylko dopowiem, że propozycje feminatywów nie są obligatoryjne. Ważna jest sprawa wolności wyboru. Ten słownik taką możliwość wyboru zapewni. Decyzja użycia bądź pozostania przy obecnej formie zależeć będzie od preferencji osoby pełniącej daną funkcję, zajmującej dane stanowisko, posiadającej tytuł czy stopień. Tylko w ten sposób możemy uszanować różnorodność i potrzeby jej wyrażania wolne od nacisku .

Dziś gotowy słownik spotkał się z bardzo przychylnym przyjęciem członkiń i członków Klubu Kobiet Uczelni Fahrenheita oraz rektorów trójmiejskich uczelni.  Warto wspomnieć, że dwa lata temu 25 listopada 2024 r. ukazał się Komunikat Rektora UG, prof. dr hab. Piotra Stepnowskiego w sprawie umożliwienia stosowania feminatywów w Uniwersytecie Gdańskim:

- Wprowadzony w Uniwersytecie Gdańskim Plan Równości Płci - program strategiczny na lata 2024-2028 służy wyrównaniu szans rozwoju wszystkich, którzy budują wspólnotę akademicką opartą na naukowej kulturze równości - mówił Rektor prof. Piotr Stepnowski. -Zakłada on opracowanie i wdrożenie modelu włączania społecznego, budowanie poczucia bezpieczeństwa, przeciwdziałanie dyskryminacji i nierówności społecznej, a także opracowanie i wdrożenie spójnego systemu monitorowania polityki równości płci.

Przewodnicząca Komisji ds. Społecznej Odpowiedzialności UG prof. Ewa Łojkowska, podkreślała wówczas, że stosowanie feminatywów w wypowiedziach wynika z naukowo udowodnionych korzyści wynikających z posługiwania się językiem wrażliwym na płeć, promującym tolerancję, empatię i wzajemny szacunek.

"Słownik femintywów" został właśnie wydany nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego. W nocie wydawniczej czytamy:

Celem słownika jest stworzenie praktycznego narzędzia ukazującego język w działaniu i pozostającego w zgodzie z aktualnymi normami polszczyzny. Część nazw żeńskich jest od dawna utrwalona w systemie języka i praktyce komunikacyjnej, inne dopiero się stabilizują bądź funkcjonują jako propozycje odpowiadające współczesnym potrzebom komunikacyjnym. Właśnie ta dynamika uzasadnia potrzebę opracowania kompendium porządkującego i systematyzującego feminatywy obecne w przestrzeni akademickiej uczelni FarU. Proponowane formy nie mają charakteru obligatoryjnego. Zasadą nadrzędną pozostaje wolność wyboru oraz poszanowanie indywidualnych preferencji osób pełniących określone funkcje, zajmujących stanowiska bądź posiadających tytuły i stopnie naukowe. Słownik nie narzuca rozwiązań, lecz dostarcza rzetelnej podstawy językowej umożliwiającej świadomą decyzję. Tylko w ten sposób możliwe jest pogodzenie dążenia do symetrii systemowej z poszanowaniem różnorodności oraz autonomii osób tworzących wspólnotę akademicką.

Podczas promocji rozmawiano już także o projekcie suplementu do słownika czy jego kolejnego tomu, którego potrzeba wyłania się w związku ze specyfiką uczelni partnerskich, gdzie pracują m.in. muzyczki, dyrygentki, plastyczki, graficzki, analityczki czy chirurżki. 

Wywiad z prof. UG Zenonem Licą zatytułowany Jak nazywać kobiety na uczelniach? Słownik feminatywów ma to znacznie ułatwić!, można przeczytać na stronie głównej Uniwersytetu Gdańskiego. Prof. Lica jako specjalista od polskiego językoznawstwa historycznego postrzega powrót feminatywów do przestrzeni publicznej jako pewnego rodzaju renesans form dawnych, które w okresie PRL-u zostały wytrzebione. Autor Słownika feminatywów zapytany o własną opinię na ich temat mówi:

- Będę ambasadorem form żeńskich. Uważam, że kobiety mają do tego prawo. Jeżeli wykonują pewne zawody i można do nich stworzyć odpowiedniki żeńskie, dlaczego nie? Dlaczego kobiety nie mają mieć prawa, żeby w taki sposób o sobie mówić i podkreślać swoją kobiecość? Przecież forma feminatywna nie sprawi, że będą inaczej pracować. Będą równie efektywne w swojej pracy jak mężczyźni, a jednocześnie być może zyskają większe poczucie autentyczności i możliwość pełniejszego wyrażania własnej tożsamości. Kobietom zależy bowiem na tym, by ich płeć była dostrzegana i respektowana, a one same były traktowane na równi z mężczyznami.

Zapraszamy do lektury całego wywiadu pod linkiem:  Jak nazywać kobiety na uczelniach? Słownik feminatywów ma to znacznie ułatwić! | Aktualności - Uniwersytet Gdański