fbpx Pozostałe uzgodnienia składniowe | Wydział Filologiczny

Pozostałe uzgodnienia składniowe | Wydział Filologiczny

Czy forma „uwagę” w zdaniu „Pan nie zwraca uwagę (...)” jest poprawna?

Nie jest to forma poprawna. Poprawną formą jest Pan nie zwraca uwagi (...). Czasownik nie zwracać wymaga od łączącego się z nim rzeczownika dopełniacza (tu: uwagi), natomiast z biernikiem łączy się czasownik niezaprzeczony zwraca (tu: uwagę).

Bartosz Makarewicz

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: sob., 18.07.2015 r., 10:26
Data publikacji: sob., 18.07.2015 r., 10:26

Jak jest poprawnie: „Na pierwszym piętrze zakwaterowano około sto/stu kobiet”?

Poprawne sformułowanie to: Na pierwszym piętrze zakwaterowano około stu kobiet, ponieważ przyimek około łączy się z rzeczownikiem w dopełniaczu.

Bartosz Makarewicz

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: sob., 18.07.2015 r., 10:25
Data publikacji: sob., 18.07.2015 r., 10:25

Jak przeczytać liczebnik w zdaniu: „Ma około 160 mln lat”?

Przyimek około łączy się z rzeczownikami w dopełniaczu, podane zdanie należy zatem odczytać: Ma około stu sześćdziesięciu milionów lat.

Gabriela Lustyk

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: sob., 18.07.2015 r., 10:23
Data publikacji: sob., 18.07.2015 r., 10:23

Mówimy „nadawać ton” czy „nadawać tonu”?

Wielki słownik poprawnej polszczyzny pod red. A. Markowskiego notuje tylko zwrot nadawać ton czemuś ‘wpływać na kształt, charakter czegoś’ i przestrzega przed zamianą w tym zwrocie formy ton na tonu

Gabriela Lustyk

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: sob., 18.07.2015 r., 10:23
Data publikacji: sob., 18.07.2015 r., 10:23

Czy sformułowanie „starał się bronić własne przekonania” jest poprawne?

Poprawną formą jest: Starał się bronić własnych przekonań, ponieważ czasownik bronić łączy się z rzeczownikiem w dopełniaczu (tu: przekonań), nie zaś w bierniku (tu: przekonania).

Bartosz Makarewicz

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: sob., 18.07.2015 r., 10:22
Data publikacji: sob., 18.07.2015 r., 10:22

Czy „28 kwiecień” to forma poprawna?

Poprawnie piszemy tę datę 28 kwietnia, a więc nazwa miesiąca występuje w niej w dopełniaczu. Jeśli podane wyrażenie jest odpowiedzią na pytanie kiedy?, w dopełniaczu używamy również towarzyszącego jej liczebnika porządkowego, a więc mówimy dwudziestego ósmego kwietnia. Jeśli natomiast wyrażenia tego używamy w odpowiedzi na pytanie który jest/był/będzie dzień?,  liczebnik porządkowy powinien wystąpić w mianowniku, np. Dziś jest dwudziesty ósmy kwietnia, ale potocznie możemy też powiedzieć Dziś jest dwudziestego ósmego kwietnia.

Bartosz Makarewicz
Ewa Rogowska-Cybulska
Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: sob., 18.07.2015 r., 10:21
Data publikacji: sob., 18.07.2015 r., 10:21

Mówimy „21 grudzień” czy „21 grudnia”?

Mówimy 21 grudnia, tj. nazwa miesiąca występuje w tej konstrukcji w dopełniaczu. Jeśli natomiast chodzi o liczebnik porządkowy, to sposób jego odczytywania zależy od pytania, na które odpowiedzią jest to wyrażenie. Na pytanie kiedy? odpowiadamy dwudziestego pierwszego grudnia, natomiast na pytanie który dziś dzień? (lub podobne) – dwudziesty pierwszy grudnia albo (potocznie) dwudziestego pierwszego grudnia.

 Gabriela Lustyk
Ewa Rogowska-Cybulska
Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: sob., 18.07.2015 r., 10:20
Data publikacji: sob., 18.07.2015 r., 10:20

Czy poprawne jest zdanie: „Jednolitą i niepodzielną władzę państwa skupia prezydent Rzeczypospolitej” ?

Przytoczone zdanie jest niepoprawne pod względem składniowym. Czasownik skupiać ma następujący schemat składniowy: skupiać coś gdzieś, a więc poprawne jest zdanie Jednolitą i niepodzielną władzę w państwie skupia prezydent Rzeczypospolitej.

Dominika Potocka
Ewa Rogowska-Cybulska
Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: ndz., 28.06.2015 r., 13:26
Data publikacji: ndz., 28.06.2015 r., 13:26

Jak powinniśmy mówić: „użyto cewnik” czy „użyto cewnika” ?

Formą poprawną jest użyto cewnika, ponieważ czasownik użyć narzuca łączącym się z nim rzeczownikom formę dopełniacza (kogo? czego? – cewnika).

Monika Kroplewska

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: ndz., 28.06.2015 r., 13:25
Data publikacji: ndz., 28.06.2015 r., 13:25

Która konstrukcja jest poprawna: „sterować łódkę” czy „sterować łódką” ?

Poprawna konstrukcja to sterować łódką, ponieważ czasownik sterować łączy się z narzędnikiem (sterować kim? czym? – łódką, też dronem, samolotem, pojazdem, gospodarką, ruchem, partią itp.), a nie z biernikiem (kogo? co? – łódkę).

Monika Kroplewska

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: ndz., 28.06.2015 r., 13:24
Data publikacji: ndz., 28.06.2015 r., 13:24

Strony