„O novim rečima” – nowa książka prof. UG Dejana Ajdačicia

W książce przedstawiono 14 tekstów poświęconych innowacjom leksykalnym przede wszystkim we współczesnym języku serbskim, a także w językach polskim i rosyjskim.

Pod tytułem „Nowe słowa w języku serbskim” zebrano artykuły dotyczące między innymi germanizmów i anglicyzmów odnoszących się do nazw kobiet. W pracy „Nazwy kobiet i globalizacja – anglicyzmy w języku serbskim” wskazano na wpływ języka angielskiego na sposoby nazywania kobiet, a także na złożone procesy semantyczne, w których wyrazy takie jak sponsoruša otrzymują w serbskim kontekście nowe znaczenia, często o pejoratywnych lub stereotypowych konotacjach.

Problem konkurencji nowych słów przy nazywaniu nowych zjawisk przeanalizowano na przykładzie nazw rakiet i statków kosmicznych w języku serbskim. W artykule „Sportowe komponenty w nowych serbskich frazeologizmach” jednostki frazeologiczne podzielono według dyscyplin sportowych, a następnie omówiono użycie frazeologizmów związanych z realiami sportowymi w dyskursie politycznym.

Artykuł „Anglokalizm cool w języku serbskim” analizuje zjawisko transemantyzacji, czyli semantycznej adaptacji nowych anglicyzmów we współczesnym języku serbskim, wskazując różnicę między anglobalizmami zachowującymi pierwotne znaczenie a anglokalizmami, w których nastąpiło przesunięcie znaczeniowe. Dwa obszerniejsze teksty poświęcono anglicyzmom, które weszły do języka serbskiego wraz z procesami globalizacji, a także stosunkowi Serbów do wyrazów obcego pochodzenia.

Drugi dział książki otwiera tekst opisujący nowe słowa i metafory w rosyjskim internecie w 1999 roku oraz projekt tworzenia nowych słów Michaiła Epsztejna, znaczącego lingwisty, który zapoczątkował i rozwijał projekt „Dar słowa”. W części poświęconej językom słowiańskim znalazł się również artykuł dotyczący polskich konkursów na słowo roku i młodzieżowe słowo roku.

W trzeciej grupie tekstów analizowane są nowe słowa w wybranych dziełach literackich trzech serbskich pisarzy: romantyka Đorđa Markovicia Kodera, modernisty Dimitrija Mitrinovicia i awangardysty Dragana Aleksicia, a także pisarza dziecięcego Branka Ćopicia, który w utworze Przygody kota Toszy wykorzystuje językowe gry polegające na przekształcaniu frazeologizmów. Książkę zamyka artykuł poświęcony językom słowiańskim, przedstawiający neologizmy w fantastyce polskiego pisarza Jacek Dukaj wraz z rozważaniami dotyczącymi możliwości przekładu neologizmów.

W książce wyodrębniono i przeanalizowano ponad tysiąc nowych słów i wyrażeń. Zbadano mechanizmy ich powstawania, rozpowszechniania i przyjmowania, szeroko ujmując różnorodne obszary tematyczne oraz konteksty przemian społecznych. Na końcu książki znajdują się źródła, literatura oraz nota o autorze.

W rekomendacji dla wydawcy, zamieszczonej także na okładce książki, leksykografka i leksykolożka Ivana Lazić Konjik napisała:

Książka Dejana Ajdačicia O nowych słowach jest cenna co najmniej z dwóch powodów. Przede wszystkim oferuje krytyczny wgląd i fachową analizę współczesnych zjawisk lingwistycznych oraz innowacji leksykalnych, których językoznawcy często nie odważają się oceniać właśnie ze względu na ich niestabilny i zmienny status w języku. Po drugie, książka stanowi ważne świadectwo złożonych relacji między językiem, kulturą i przemianami społecznymi, które kształtują naszą językową codzienność. Autor umiejętnie dostrzega i wyjaśnia mechanizmy powstawania, rozpowszechniania i przyjmowania nowych słów, a także szerszy kontekst tego, co mówią one o nas, o czasie, w którym żyjemy, oraz o wartościach kształtujących naszą mentalność.

Dlatego publikacja przeznaczona jest nie tylko dla językoznawców, lecz także dla wszystkich zainteresowanych dynamiką rozwoju językowego i społecznego oraz interesującymi zjawiskami językowymi współczesności. Jej multidyscyplinarny charakter i szeroki zakres tematyczny czynią ją znaczącym wkładem w badania nad zmianami i innowacjami leksykalnymi w epoce przyspieszonych przemian społecznych i kulturowej globalizacji.

Zapraszamy do lektury!