Wywiad o twórczości Henryka Baranowskiego / Interview zur künstlerischen Arbeit von Henryk Baranowski
2 marca 2026 roku prof. Eliza Szymańska udzieliła wywiadu Magdalenie Nowackiej-Flakiewicz, która w ramach doktoratu wdrożeniowego przygotowuje film poświęcony spektaklom Teatru Telewizji w reżyserii Henryka Baranowskiego.
Rozmowa dotyczyła berlińskiego etapu działalności reżysera oraz znaczenia emigracji dla kształtowania jego języka artystycznego. Okres ten przyniósł wypracowanie hybrydycznej estetyki łączącej polską tradycję teatru inscenizacji z brechtowską dyscypliną formy oraz intensywną, międzynarodową wymianą artystyczną w ramach Transformtheater. Emigracja jawi się tu nie tylko jako doświadczenie biograficzne, lecz także jako impuls do stworzenia modelu teatru transkulturowego – otwartego na dialog kultur i przekraczanie granic narodowych. W rozmowie podkreślono również ciągłość między działalnością sceniczną a realizacjami Teatru Telewizji. Niezależnie od medium w centrum twórczości Baranowskiego pozostaje bowiem zawsze człowiek pokazany w sytuacji granicznej. Spektakle telewizyjne Henryka Baranowskiego stanowią przy tym kontynuację wypracowanego w okresie berlińskim sposobu myślenia o teatrze jako przestrzeni opowiadania o uniwersalnych doświadczeniach za pomocą symboli, metafor i archetypów.
Wywiad wpisuje się w obszar badań Zespołu Badań nad Interkulturowością w Literaturze i Teatrze, ukazując emigrację jako kategorię formującą estetykę oraz sposób myślenia o teatrze w przestrzeni europejskiej.
Am 2. März 2026 führte Magdalena Nowacka-Flakiewicz ein Interview mit Prof. Eliza Szymańska. Das Gespräch entstand im Rahmen eines anwendungsorientierten Promotionsprojekts, in dessen Kontext ein Film über die Inszenierungen des Fernsehtheaters unter der Regie von Henryk Baranowski vorbereitet wird.
Das Gespräch konzentrierte sich auf die Berliner Phase der künstlerischen Tätigkeit des Regisseurs sowie auf die Bedeutung der Emigration für die Herausbildung seiner künstlerischen Sprache. Diese Zeit führte zur Entwicklung einer hybriden Ästhetik, die die polnische Tradition des Inszenierungstheaters mit brechtscher Formdisziplin und einer intensiven internationalen künstlerischen Zusammenarbeit im Rahmen des Transformtheater verband. Emigration erscheint hier nicht nur als biografische Erfahrung, sondern auch als Impuls zur Entwicklung eines transkulturellen Theatermodells – offen für den Dialog der Kulturen und für die Überschreitung nationaler Grenzen.
Im Gespräch wurde zudem die Kontinuität zwischen der Bühnenarbeit und den Realisationen für das Fernsehtheater hervorgehoben. Unabhängig vom Medium steht im Zentrum von Baranowskis Schaffen stets der Mensch in einer Grenzsituation. Die Fernsehinszenierungen setzen die in der Berliner Zeit entwickelte Auffassung des Theaters als Raum der Darstellung universeller Erfahrungen mittels Symbole, Metaphern und Archetypen konsequent fort.
Das Interview fügt sich in den Forschungsbereich der Forschungsstelle für interkulturelle Studien in Literatur und Theater ein, indem es Emigration als eine Kategorie sichtbar macht, die Ästhetik und Theaterdenken im europäischen Kontext maßgeblich prägt.
