Wymowa | Wydział Filologiczny

Jak należy poprawnie akcentować wyraz „pirotechnika”?

Przy ustalaniu sposobu akcentowania tego słowa należy wziąć pod uwagę trzy czynniki: 1) zakończenie ‑ika/‑yka w mianowniku liczby pojedynczej, 2) obce pochodzenie, 3) liczbę sylab danej formy fleksyjnej. Wyrazy obcego pochodzenia zakończone na ‑ika w formach fleksyjnych o liczbie sylab równej liczbie sylab w mianowniku liczby pojedynczej akcentowane są w wymowie wzorcowej na trzeciej sylabie od końca, natomiast w wymowie potocznej – na drugiej sylabie od końca. Według normy wzorcowej forma pirotechnika powinna zatem być akcentowana następująco: pi-ro-tech-ni-ka, a według normy potocznej – pi-ro-tech-ni-ka. W podobny sposób, czyli – w zależności od typu normy – na trzeciej lub drugiej sylabie od końca, akcentujemy pozostałe formy tego rzeczownika, ponieważ odmienia się on tylko w liczbie pojedynczej i wszystkie jego formy mają liczbę sylab równą liczbie sylab w mianowniku: pirotechniki albo pirotechniki, pirotechnice albo pirotechnice, pirotechnikę albo pirotechni, pirotechniką albo pirotechni.

Dobrawa Kozłowska
Ewa Rogowska-Cybulska
Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: wt., 26.04.2016 r., 22:55
Data publikacji: wt., 26.04.2016 r., 22:55

Jak powinno się akcentować formę „katolików”?

Formę katolików w wymowie starannej należy akcentować na trzecią sylabę od końca: katolików, ponieważ słowo to należy do wyrazów obcego pochodzenia zakończonych w dopełniaczu liczby pojedynczej na ‑ika/‑yka, a forma dopełniacza liczby mnogiej katolików ma tyle samo sylab co forma dopełniacza liczby pojedynczej katolika. Jest to tzw. akcent proparoksytoniczny. W mowie potocznej dopuszczalny jest również akcent padający na drugą sylabę od końca, czyli akcent paroksytoniczny: katolików. Taki wariantywny akcent mają pozostałe formy wyrazu katolik o tej samej liczbie sylab co forma dopełniacza liczby pojedynczej: katolikiem lub katolikiem, katoliku lub katoliku, katolicy lub katolicy, katolikach lub katolikach, katolikom lub katolikom. Tylko na drugiej sylabie od końca akcentujemy natomiast formy tego wyrazu różniące się liczbą sylab do formy dopełniacza liczby pojedynczej: krótszy o jedną sylabę mianownik liczby pojedynczej katolik oraz dłuższe o jedną sylabę celownik liczby pojedynczej katolikowi i narzędnik liczby mnogiej katolikami.

Justyna Turowska
Ewa Rogowska-Cybulska
Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: wt., 12.04.2016 r., 21:36
Data publikacji: wt., 12.04.2016 r., 21:36

Jak należy akcentować wyraz „szczegóły”?

Niektóre wyrazy mają w języku polskim akcent chwiejny, na drugiej lub trzeciej sylabie od końca. Należą do nich m.in. trójsylabowe formy przypadkowe wyrazów szczegółogół, które według Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny PWN pod red. Andrzeja Markowskiego częściej mają przycisk na przedostatniej sylabie, a rzadziej na drugiej sylabie od końca. Mówi się zatem szczegółu, ogółu lub: szczegółu, ogółu, a także szczegóły lub szczegóły.

 Mateusz Węgrowski

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: pt., 26.02.2016 r., 14:30
Data publikacji: pt., 26.02.2016 r., 14:30

Jak należy akcentować wyraz „repertuar”?

Wyraz repertuar według normy wzorcowej należy akcentować proparoksytonicznie, czyli na trzecią sylabę od końca: repertuar. Słowniki poprawnej polszczyzny dopuszczają również w wymowie potocznej akcent paroksytoniczny, czyli na drugą sylabę od końca: reperTUar.

Patryk Prill

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: pt., 26.02.2016 r., 14:29
Data publikacji: pt., 26.02.2016 r., 14:29

Jak należy akcentować wyraz „reguła”?

Wielki słownik poprawnej polszczyzny pod red. Andrzeja Markowskiego (PWN 2014) podaje, że wyraz reguła może być akcentowany na drugą (reguła) albo na trzecią (reguła) sylabę od końca, przy czym dużo częstsza jest ta pierwsza forma.

Andrzej Karolczak

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: pt., 26.02.2016 r., 14:27
Data publikacji: pt., 26.02.2016 r., 14:27

Jak akcentuje się wyraz „makrobiotyka”?

Wyraz makrobiotyka jako wyraz pochodzenia obcego, grecko-łacińskiego, zakończony w mianowniku liczby pojedynczej na ‑ika/‑yka w wymowie wzorcowej akcentujemy na trzecią sylabę od końca, czyli proparoksytonicznie: makrobiotyka. W wymowie potocznej dopuszczalny jest również akcent na drugiej sylabie od końca, czyli paroksytoniczny: makrobiotyka.

Marta Czerlińska
 

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: pt., 26.02.2016 r., 14:26
Data publikacji: pt., 26.02.2016 r., 14:26

Jak należy akcentować wyraz „idea”?

Jak podaje Wielki słownik poprawnej polszczyzny pod red. Andrzeja Markowskiego, wyraz idea można akcentować zarówno na przedostatniej (idea), jak i na pierwszej sylabie (idea). Wymowa idea jest zgodna z zasadą, że w polszczyźnie obowiązuje akcent paroksytoniczny, czyli akcentowanie przedostatniej sylaby. Niektóre wyrazy, takich jak opera czy właśnie idea, można jednak zgodnie ze zwyczajem akcentować także proparoksytonicznie, czyli na trzeciej sylabie od końca.

Damian Szulc

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: pt., 26.02.2016 r., 14:25
Data publikacji: pt., 26.02.2016 r., 14:25

W których wyrazach akcentujemy czwartą sylabę od końca?

Czwartą sylabę od końca akcentujemy w wymowie wzorcowej w formach pierwszej i drugiej osoby liczby mnogiej czasowników w trybie przypuszczającym z cząstkami ‑byśmy‑byście, np. napisalibyśmy, zrobilibyśmy, odnaleźlibyśmy; przeczytalibyście; zjedlibyście, pojechalibyście. W normie potocznej dopuszczalne jest akcentowanie tych form na drugiej sylabie od końca, np. napisalibyśmy, zrobilibyśmy, odnaleźlibyśmy; przeczytalibyście; zjedlibyście, pojechalibyście.

Marta Zielezińska
Ewa Rogowska-Cybulska
Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: pt., 26.02.2016 r., 14:24
Data publikacji: pt., 26.02.2016 r., 14:24

Na którą sylabę pada akcent w słowie „analiza”?

Większość wyrazów w języku polskim akcentowanych jest na przedostatnią sylabę, jednak są pewne wyjątki. W wyrazie analiza dopuszczalne jest dwojakie akcentowanie: paroksytonicznie (przedostatniej sylaby) lub proparoksytonicznie (sylaby trzeciej od końca). Słowniki języka polskiego oraz słowniki poprawnej polszczyzny akceptują obie wersje wymowy: analizaanaliza.

Antonina Fiutak

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: pt., 26.02.2016 r., 14:22
Data publikacji: pt., 26.02.2016 r., 14:22

Na którą sylabę pada akcent w wyrazie „agrotechnika”?

W wymowie wzorcowej akcent pada na sylabę -tech-. Słowa obcego pochodzenia zakończone na ‑ika, -yka zgodnie z normą wzorową powinny być akcentowane na trzecią sylabę od końca. W wymowie potocznej dopuszczalny jest też akcent na drugiej sylabie od końca: agrotechnika.

Aleksandra Muszarska

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Treść wprowadzona przez: Katarzyna Kręglewska-Powązka
Ostatnia modyfikacja: pt., 26.02.2016 r., 14:20
Data publikacji: pt., 26.02.2016 r., 14:20

Strony